Gözün quruluşu, anatomiyası

Göz anatomiyası

Göz, işığı qəbul edən və beyinə görmə siqnalları göndərən qarışıq bir orqan olaraq, insan vücudunun ən əhəmiyyətli hissiyyat orqanlarından biridir. İnsan gözünün anatomiyası, rəng və şəkil kimi detalları ayırd edə bilən və bu məlumatları elektriksel siqnallara çevirərək beyinə çatdırıla bilən bir quruluşa sahibdir.

Göz qapaqları

Göz qapaqları gözü, işıq kimi gözü narahat edən vəziyyətdən və travmalardan qoruyur. Lakrimal vəz tərəfindən istehsal edilən göz yaşının tutulmasını təmin edən mukus təbəqə və buxarlaşmasının qarşısını alan lipis təbəqə də göz qapaqları iç səthindəki aksessuar göz yaşı vəzləri tərəfindən təmin etməkdədir. Göz yaşı kornea üzərində incə bir film təbəqəsi yaradır. Bu quruluşa göz yaşı deyilir. Göz qapaqlarındakı əzələlər ilə göz qırpma, göz yaşının göz səthinə bərabər formada yayılmasını və davamlılığını təmin edər. Kirpiklər, alt və üst qapaq kənarlarında yerləşərək gözü toz və s. yad cismlərdən qoruma vəzifəsini yerinə yetirir.

Uvea

Uvea skleranın daxili səthini əhatə edən və gözün böyük miqdarda qidalanmasını təmin edən damar təbəqədir. Uvea öndən arxaya 3 hissədən ibarətdir: İris, siliyer cism, koroid. Koroid xaricdə sklera içəridə işığa həssas sinir təbəqəsi ilə qonşudur. Siliyer cism gözün nisbətən ön qismində, göz bəbəyi arxasında yerləşmişdir və gözdaxili mayenin əsas istehsal nöqtəsidir. Siliyer cismdən yetəri qədər maye istehsal etmədiyində aşağı göz təzyiqi (hipertoniya), həddindən çox maye istehsal edildiyində gözdaxili təzyiqi yüksəkliyi (hipertonoua və qlaukoma) görülə bilir.
Kornea

Gözün ən önündə yer alan şəffaf təbəqədir. Kornea, işığın gözə giriş nöqtəsi olub, işığı qıraraq diqqət toplamaq prosesinin ilk addımını gerçəkləşdirir. Forma quruluşu, gözün dəqiq görməsində kritik bir rol oynayar.

İris və pupil

İris, gözə rəngini verən qismdir və gözün içinə girən işıq miqdarına nəzarət edər, irisin ortasında mövcud olan pupil isə, işığın retinaya çatmasını təmin edən açıqlıqdır. İşıq şiddətinə bağlı olaraq iris əzələləri, pupili genişlədərək daha artıq işıq alınmasını və ya daralaraq daha az işıq alınmasını təmin edər.

Linza

Kornea tərəfindən qırılan işığı daha da cəlb edərək retina üzərinə dəqiq görüntü yaratmasını təmin edər. Linzanın geniş quruluşu, yaxın və uzaq görmənin birləşməsini təmin edər.

Vitreus Humor

Göz kürəsinin böyük bir qismini dolduran gel bənzəri bir maddədir. Vitreus, gözün şəklini qorumağa kömək edir və işığın retinaya çatmasına kömək olacaq formada optik bir şərait təmin edər.

Retina

Gözün iç qisminin arxa divarını əhatə edən işığa həssas olan təbəqədir. Retina, fotoreseptor hüceyrələr təşkil edir və işığı qəbul edərək elektriksel siqnallara çevirir. Bu siqnallar, optik sinir yoluyla beyinə çatdırılır.
Optik sinir

Retinadan gələn elektriksel siqnalları beyinə daşıyan sinirdir. Beyin, bu siqnalların üzərində işləyərək görüntüləri yaradır. Göz anatomiyası, bu əsas quruluşlarla yanaşı göz yaşı vəzləri, konyuktivit, sklera, göz qapaqları kimi əlavə ünsürlərdən ibarətdir.

Göz yaşı vəzləri, gözün nəmli qalmasını təmin edən və infeksiyalara qarşı qorunmanı bərpa edir. Konyuktivit, göz qapaqlarının içini və skleranın bir qismini əhatə edən şəffaf təbəqədir və gözün nəmli qalmasına kömək edir.

Sklera, gözün xarici təbəqəsini yaradır və gözə forma verir. İnsan gözü bu qarışıq quruluşu sayəsində ətrafımızdakı dünyanı anlamağımızı təmin edir. Göz sağlamlığının qorunması, müntəzəm göz müayinələri və görmə problemlərinin erkən diaqnozu ilə mümkündür. Göz xəstəlikləri və göz sağlamlığı vəziyyəti haqqında məlumat əldə etmək və gərəkli tədbirləri almaq, görmə keyfiyyəti qorumaq və sağaltmaq üçün əhəmiyyətlidir.