Diabetik retinopatiya

Diabet (şəkər xəstəliyi) olan şəxslərdə diabetin fəsadı olaraq ortaya çıxa biləcək olan göz problemlərinə diabetik göz xəstəliyi deyilir.

Diabetik göz xəstəliyində görülə biləcək problemlər:

Diabetik retinopatiya: Retina adlanan ağ təbəqəsində yer alan qan damarlarında inkişaf edən zədələnmədir.

Katarakta: Gözün mərcəyinin şəffaflığını itməsidir. Diabet xəstələrində katarakta daha erkən yaşlarda ortaya çıxar.

Qlaukoma: Gözdaxili təzyiqin artması və bunun nəticəsində görmə sinirinə zərər verərək görməyi azaltmasıdır. Diabetli şəxs digər şəxslərdən iki qat daha artıq qlaukomaya yoluxmaq riskinə sahibdir.

Diabetik retinopatiya nədir?

Göz.az xəbər verir ki, diabetik retinopatiya, günümüzdə ən vacib korluq səbəblərinin başında gəlməkdədir. Retina qan damarlarındakı dəyişikliklər nəticəsində meydana gəlir.

Retina (ağ təbəqəsi) işığa həssas təbəqədir və görmə funksiyası üçün sağlam olmaq məcburundadır.

Diabetik retinopatiyada fərqli növdə zədələnmələr meydana gəlir. Qan damarlarının quruluşu pozularaq kiçik şarlar meydana gəlir və qanaxmalara və damar içindəki mayenin ətraf toxumalara sızmasına səbəb olur. İrəliləyən mərhələlərdə isə retina üzərində istənilməyən yeni damar tumurcuqları yaranır və ani gözdaxili qanaxmaya yol açır.

Diabetik retinopatiyada ilk başlarda görmə itkisi inkişaf etməz, zamanla xəstəlik irəlilədikcə görmədə zəiflik başlayar. Bu səbəbdən görməsində hansısa şikayəti olmayan bir diabet xəstəsinin diabetik retinopatiyası olmayacaq deyə bir şey yoxdur, mütəmadi aralarla göz müayinəsi gərəklidir. Diabet adətən iki gözə birdən təsir göstərər.
Diabetik retinopatiyanın mərhələləri nələrdir?

Yüngül non-proliferatif diabetik retinopatiya: Bu erkən mərhələdə, retina damarlarında mikroanevrizma deyilən balonlar yaranır.

Orta non- proliferatif diabetik retinopatiya: Retina damarlarında şişlər artmış və damarlarda tıxanmalar mövcud olur.

Şiddətli proliferatif diabetik retinopatiya: Damar tıxanıqlıqları və qanaxmalar artmış, retinada oksigen əksikliyi qabarıq hala gəlib.

proliferatif diabetik retinopatiya: Retinadakı oksigen əksikliyi və qidalanmama artmış və beyinə təhlükə siqnalları göndərilərək retinada yeni və sağlam olmayan damar yaranmağa başlayır. Yaranan bu yeni damarlar çox incə olur, hər an qanaxmağa və ani görmə itkisinə yol aça bilər.

Kimlər diabetik retinopatiya üçün risk daşıyır?

Tip 1 və Tip 2 diabeti olan bütün şəxslər diabetik retinopatiya riski daşıyır. Hər diabet xəstəsi, ildə ən az bir dəfə göz bəbəyi böyüdülərək ətraflı retina müayinəsindən keçməlidir.

Diabet nə qədər uzun müddət davam edərsə retinopatiyanın yaranma riski o qədər artmaqdadır.

Diabetik retinopatiyanın əlamətləri nələrdir?

Gizli irəliləyən xəstəlikdir. Xəstəliyin erkən mərhələlərində, hansısa bir əlamət yoxdur, həmçinin diabetik retinopatiya ağrısız xəstəlikdir. Müayinə üçün əlamət verməsini gözləməmək və ildə bir retina müayinəsi olmaq gərəklidir.

Makula adlanan görmə mərkəzində makula ödəmi adlanan maye toplantısı meydana gələrsə görmədə bulanma başlayar. İrəli evdə retinada istənilməyən yeni və xəstəlikli damarlanma başlayarsa bu damarla anidən qanaya bilər və görmə anidən itə bilər.

Diabetik retinopatiya necə müalicə edilir?
Xüsusilə erkən mərhələlərdə, makula ödəmi yoxdursa müalicəyə ehtiyac yoxdur. Diabetik retinopatiyanın irəliləməsinin qarşısını almaq üçün qan şəkəri, qan təzyiqi və xolesterin dəyərləri nəzarət altında tutulmalıdır. Retinada istənilməyən yeni damarlar yaranıbsa bütün retinaya lazer müalicəsi tətbiq edilməlidir.

Bu müalicə adətən iki ya da üç seans davam edər. Göz içinə qanaxma başlamadan bu lazer müalicəsi edilməlidir. Şiddətli qanaxma varlığında lazer müalicəsi mümkün olmamaqdadır.

Qanaxma çoxdursa vitrektomiya adlanan, qanaxmanın cərrahi olaraq təmizlənməsi əməliyyatı gərəkli ola bilər.